Tülin Türkoğlu / Akademisyen-İletişimci
Toplumun ilişkilere dair ezberleri hızla çözülüyor. Bir zamanlar fısıltıyla konuşulan, “istisna” denilerek geçiştirilen genç erkek–olgun kadın ilişkileri artık görünür, yaygın ve inkâr edilemez bir gerçek. Üstelik araştırmalar, aralarında 10–15 yaş fark bulunan çiftlerin sanılanın aksine daha huzurlu, daha dengeli ve daha sürdürülebilir ilişkiler kurabildiğini ortaya koyuyor. Buna rağmen toplumun refleksi değişmiyor; rakamlar tersine döndüğünde yargılar sertleşiyor.
Erkek 60 yaşında, kadın 25–30 yaşındaysa bu durum “hayatın olağan akışı” olarak sunuluyor. Aynı fark kadın lehine olduğunda ise soru işaretleri, ithamlar ve etiketler devreye giriyor. Oysa sorun yaş farkı değil; alışılmış güç dengesinin bozulmasıdır.
Erkek, hangi yaşta olursa olsun, zor yönetilir. Bu bir eleştiri değil, sosyolojik bir tespittir. Genç bir erkekle olgun ve tecrübeli bir kadının birlikteliğinde ise roller yer değiştirir. Olgun kadın baskı kurmaz; yönetir. Ses yükseltmez; akıl koyar. Erkek bu ilişkide emir almaz, ciddiye alınır. Ve bu duygu, erkeğin toplumda en çok ihtiyaç duyduğu şeyi besler: saygınlık.
Olgun kadın, genç erkeği dönüştürme ya da kontrol altına alma çabasında değildir. Onu kalıba sokmaya çalışmaz. Çünkü kendisiyle kavgasını çoktan vermiştir. Bu içsel denge, erkeğin üzerinde baskı yaratmaz; tam tersine ona alan açar. Genç erkek bu ilişkide denetlenmediğini, küçümsenmediğini, sürekli sınanmadığını hisseder. İlişki böylece bir güç mücadelesi olmaktan çıkar, bilinçli bir ortaklığa dönüşür.
Kadın açısından bakıldığında tablo daha da açıklayıcıdır. Kadın, yaşıtı ya da kendinden büyük erkekle kurduğu ilişkilerin büyük bölümünde evliliği sırtlayan taraf olmuştur. Susan, idare eden, affeden, toparlayan, yüklenen çoğu zaman kadındır. Zamanla baskıdan yorulmuştur. Ezilmekten, kovulmaktan, ciddiye alınmamaktan, değersiz hissettirilmekten ve kullanılmaktan yorulmuştur. Bugün olgun kadının genç erkekle kurduğu ilişki, biraz da bu yorgunluğun doğal sonucudur.
Bu ilişkilerde dikkat çeken bir başka unsur ise sevgi biçimidir. Olgun kadın sevgiyi bir pazarlık unsuru olarak kullanmaz. Susarak cezalandırmaz, geri çekilerek hükmetmez. Sevgi onun için bir silah değil, bir duruştur. Genç erkek için bu durum sarsıcıdır; çünkü çoğu erkek ilk kez koşulsuz bir saygıyla karşılaşır. İşte bu yüzden dinler, dikkate alır ve bağ kurar.
Toplumun bu ilişki biçimine duyduğu rahatsızlığın temelinde ahlaki bir kaygıdan çok, yerleşik rollerin bozulması vardır. Gücü yaşta, otoriteyi erkekte, itaati kadında gören bakış açısı; olgun kadının merkezde olduğu bu yeni dengeyi tehdit olarak algılar. Çünkü burada kadın pasif değildir, erkek de hükmeden değil; birlikte var olan iki birey söz konusudur.
Belki de bu yüzden bu ilişkiler bu kadar konuşulur. Çünkü bazı bağlar yalnızca iki insanı değil, bir zihniyeti rahatsız eder. Toplum çoğu zaman mutluluğu değil, kendi kurallarının devamını savunur.
Sonuç olarak mesele genç erkek ya da olgun kadın meselesi değildir. Mesele, kadının nihayet kendi değerinin farkında olduğu; erkeğin ise ilk kez gerçekten saygı gördüğü bir ilişki ihtimalidir. Yaş geçer, beden değişir, rakamlar büyür ya da küçülür. Ama vicdan, erdem, ahlak ve sevgiyi taşıyacak cesur bir kalp yerindeyse; geriye konuşulacak pek bir şey kalmaz.
Çünkü bazı ilişkiler yaş farkıyla değil, bilinç farkıyla kurulur.
